Ceketin cebindekiler

İşletmelerin bilançolarında yer almakla birlikte, ekonomik fayda sağlamayan veya sağladığı fayda sermaye maliyetine göre daha düşük kalan varlıklar, işletmeye bağlanan sermayenin atıl kısmını oluşturur. Farklı nedenlerle zaman içinde oluşan atıl sermaye, işletmenin sermaye getirisini düşürür, ekonomik değerini sınırlar. Faaliyetlerde kullanılan bu varlıklar zamanla kanıksanır, işletmenin mütemmim cüz’ü haline gelir.

Ben atıl sermayeyi sık gitmediğiniz ceketin cebinde kalan paraya benzetirim. Uzun vakit sonrasında giyince cebinde bulduğunuz para gökten gelmiş gibi hissettirir.

Şirketlerde nakit akışında (içsel veya dışsal nedenlerle) sıkıntı oluşmaya başladığında ‘cepler’ karıştırılmaya başlanır. Rezervler kullanılır, aciliyeti olmayan (tedarikçiler başta gelir) ödemeler ‘usul usul’ geciktirilir, bankalardaki limitler gözden geçirilir.

Bunları takiben sıra -konumuz olan- ‘olmasa da olur’ varlıklara gelir.

British Petroleum (BP)’un, Londra’nın (6 katlı Waterstone kitapçısı yüzünden pek sevdiğim) St.James semtindeki genel merkezini 250milyon £ bedelle satması, bilançoda yer alan atıl sermayenin nakde dönüştürülmesinin son örneklerinden.

Covid etkisi ile hızla düşen akaryakıt talebi, ham petrol fiyatını önce varil başına 30$ düzeyine, ardından (kiralanıp petrol dolu olarak denizde bekletilen tankerler dahil olmak üzere) depolama imkanlarının tamamının kullanılmasını takiben sıfır $ düzeyine düşürünce, büyük petrol şirketleri, önemli büyüklükteki sabit maliyetleri ve yeni sahalarda milyarlarca dolar tutan keşif ve üretim yatırımlarını sıfıra yakın gelir ile fonlanmak zorunda kaldılar.

Bir yandan üretim kısılırken, diğer yandan sabit maliyetleri minimize etme ihtiyacı doğdu. Organizasyon yapısını ‘sadeleştirme’ ve atıl varlıkları hızla nakde çevirme bu gibi durumlarda sıkça başvurulan, kısa vadeli de olsa etkili çarelerdir.

2020 Şubat ayında göreve başlayan ve şirkette 25. Yılını kutlayan yeni CEO krize karşı proaktif davranarak borcu büyütmekteyse sermaye verimliliğine odaklanma yolunu seçti.

BP sabit masraflarını kısma insiyatifi kapsamında 9,000 çalışanın işine bir yıl içinde son vereceğini, ana işi dışındaki birçok faaliyetini satacağını, ana işinde de sadece varil başına 35$’ın altında üretim maliyeti sağlayan ‘kıymetli sahalar’ a (yağsız et de diyebiliriz) odaklanacağını açıkladı. Uzun yıllardır düzenli bir şekilde yatırımcılarına her çeyrek ödediği temettüyü yarıya indiren BP’nin hisse değeri bu kararın ardından hızla düşerek 1.95£’u gördü.

Kriz yönetim stratejisini açıklamasını takip eden birkaç ay içinde, Petrokimya (aromatikler ve asetiller) varlıklarını (19 tesis, 1,700 çalışan) 5 Milyar$ bedelle INEOS’a, Britanya’daki 199 petrol istasyonunun uzun dönemli kiralama haklarının %49’unu 400 Milyon £ bedelle USS’e satan şirket, 4 Kasım’da St James’deki genel merkezini satıp iki yıl süreyle kiraladı.

3 yıl içinde 25 Milyar $ değerinde varlık satarak şirketin net borcunu 35 Milyar $’a indirmeyi, petrol üretimini kademeli olarak kısarak 30 yıl içinde sıfır karbon ayak izli bir şirkete dönüştürmeyi taahhüt eden yeni yönetimin bu meydan okuması şüpheci bir heyecanla karşılandı. JP Morgan ve Barclays gibi bankaların analistlerince yerinde bulunan ve desteklenen bu inisiyatifler için piyasa ‘bekle ve gerçekleştikçe pozisyonunu artır’ fikrinde.

Bu hedeflerin ne derece başarılacağı şimdiden bilinmese de ciddi bir krize yerinde ve hızlı reflekslerle yanıt verilmesi, özellikle sermaye getirisine odaklanılarak nakit akışının iyileştirilmesi, sermayenin son derece pahalı olduğu ülkemizdeki şirketler için örnek teşkil ediyor.

Bazen uzun zamandır giyilmeyen ceketi askıdan alıp giymekte fayda var. Cepleri de yoklayıverin…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s